Bu işlem radyolojik teknikler ile kesin teşhis konulamayan birçok hastalığın (mukoza iltihapları-anormallikleri erken dönem tümör – polip ve kanama gibi) tanı ve tedavisinde büyük kolaylık sağlar. Kalın bağırsak kanserlerinin erken bulgularını araştırmak – tespit etmek, makattan gelen kanamanın ve açıklanamayan barsak alışkanlık değişikliklerinin sebebini araştırmada önemlidir. Kolonoskop, ucunda hassas mikro kamera bulunan, bükülebilir ince uzun bir tüptür. İnceleme sırasında içinden gönderilen ince bir tel yardımıyla doku örnekleri alınabilir (biyopsi). Polipler (barsak çeperinde etbeni şeklindeki mukoza oluşumları) çıkartılabilir (polipektomi ve mukozektomi). Poliplerin büyümesi kanserleşmeye neden olabileceğinden işlem sırasında rutin olarak alınmaktadır. Küçükleri biyopsi şeklinde, büyükleri ise çevrelerine tel bir halka geçirilerek elektrotlar yardımıyla çıkarılır. Kalın bağırsakta herhangi bir nedenle oluşan aktif kanamanın yerinin saptanması ve tedavisinde son derece önemlidir. Kolonoskop yardımıyla bağırsaktaki ameliyat yapılamayan darlıklara stent konularak veya dilatasyon (genişletme) yapılarak darlık bölgesi genişletilebilir. Bu işlemlerin hastaya acı vermediğini hatırlatalım.