Total eklem değiştirme, çeşitli nedenlerle (kireçlenme, travma, hastalık) geri dönülemez şekilde harap olmuş bir eklemin, cerrahi bir operasyonla suni materyallerle (protez) yenilenmesi işlemidir. Bu cerrahi prosedürde, ortopedik cerrah eklemin hasarlı yüzeylerini titizlikle temizleyerek yerini vücutla uyumlu, yüksek teknolojili materyallere bırakır.

Diz ve Kalça Protezi Uygulamaları
Eklem değiştirme ihtiyacı en sık diz ve kalça bölgelerinde görülse de; omuz, dirsek, ayak bileği ve parmak eklemlerinde de başarıyla uygulanmaktadır.
Diz Protezi: Bu işlemde uyluk kemiğinin (femur) alt ucundaki eklem yüzeyi metal bir parça ile kaplanır. Kaval kemiğinin (tibia) üst ucu ve diz kapağının arka yüzeyi ise sürtünmeye dayanıklı, yüksek dansiteli polietilen materyal ile değiştirilerek eklem fonksiyonu geri kazandırılır.
Kalça Protezi: Kalça ekleminde uyluk kemiğinin baş kısmı metal bir protez ile yenilenirken, yuva bölümü (asetabulum) yüksek dansiteli polietilen parçalarla kaplanır.

Protez Ameliyatında Kullanılan Suni Materyaller
Eklemlerde kullanılan suni materyaller; eklemin tipine, hastanın kemik yapısına ve hareket kabiliyetine göre özel olarak tasarlanır. Ortopedist, özel ölçülendirme sistemleri ve ileri görüntüleme (röntgen) teknikleri sayesinde her hasta için en uygun protezi kararlaştırır.
Protezlerin yapısında kullanılan temel malzemeler şunlardır:

• Metal Parçalar: Paslanmaz çelik, kobalt-krom-molibden alaşımı (Vitallium) ve titanyum gibi vücuda uyumlu ve dayanıklı metaller.
• Plastik Parçalar: Aşınmaya ve basınca karşı son derece dirençli olan yüksek yoğunluklu polietilen.
• Protezlerin Kemiğe Tespiti: Çimentolu ve Çimentosuz Protezler
• Protez materyallerinin kemiğe sabitlenmesinde hastanın yaşına ve kemik kalitesine göre iki ana yöntem izlenir:
• Kemik Çimentosu (Akrilik): Materyallerin kemiğe özel bir dolgu maddesiyle (akrilik) tespit edilmesi yöntemidir.
• Biyolojik Tespit (Çimentosuz Protezler): Bu protezlerin kemiğe dönük yüzeylerinde özel gözenekli yapılar bulunur. Bu yapılar sayesinde kemik, protezin içine doğru büyüyerek biyolojik bir tutunma (fiksasyon) sağlar. Günümüzde özellikle kemik yapısı sağlıklı olan genç hastalarda çimentosuz protezler öncelikli olarak tercih edilmeye başlanmıştır.

Total eklem değiştirme ameliyatları, hastaların ağrısız bir hayata geri dönmesini ve hareket kısıtlılığının ortadan kalkmasını sağlayan modern tıbbın en başarılı cerrahi çözümlerinden biridir.