İdrar sistemi , dört organdan oluşur. Bunlar esas görevi yapan böbrek , böbrekte yapılan idrarı torbaya indiren üreter ve mesanede depolanan idrarı dışarı atan üretra dır. Böbrek ve üreter sağlı sollu ikişer adettir. Mesane ve üretra tektir. Bu idrar sisteminin görevi, vücudun çalışması sonucu oluşan üre gibi bazı atıkların dışarı çıkarılmasıdır. Böbreklerin oluşturdukları idrar vasıtasıyla böyle zararlı maddelerin atılmasını sağladıkları gibi, vücudun hormon ve sıvı dengelerinin düzenlenmesinde rol oynarlar.

Türkiye'deki insanların yüzde 8'inde hayatlarının bir döneminde taş görülür. Erkeklerde daha sıktır. Taşlar böbrekte oluşur ve bu organ sisteminin her yerinde problem yaratabilir ama en çok üreter taşları sorun çıkarır. Ya düşerken çok ağrı yaparlar ya da bir yerde takılır kalırlar. Ağrı üreter adelesinin krampı sonucu oluşur. Bu şiddetli ağrı da bulantı-kusmaya neden olur. Taşın oynayıp idrar yolunu zedelemesi ise idrarda kanama yapar.

Böbrekteki taşların bir kısmı uzun zaman sessiz ve zararsız kalırken bir kısmı da büyümeye devam eder. Ama taşların çoğu üretere düşer. Böbreklerden çıkan idrarı mesaneye aktaran üreter erişkin insanda ortalama olarak 25 cm. uzunluğunda ve 6 mm. çapında boruya benzer bir yapıdır. Ama idrar bir borudan akar gibi dümdüz ve düzenli akmaz. Bir boğa yılanının tavşanı yuttuğu gibi, boğum boğum kasılmalarla mesaneye iner. Taşlar da böyle kasılmalarla inerler. Üreterin üç tane dar yeri vardır ve taşlar genelde bu darlıklardan zor geçer. Sonuncu darlık tam mesaneye gireceği yerdedir. Bütün üreteri geçerek buraya kadar gelen pek çok taş burada takılır.

İdrar depolama görevi yapan mesane genişleyerek 500 cc civarında idrar biriktirebilir. Mesaneye inen idrarın bir daha geri kaçmasını engelleyen mekanizma vardır. Böylece idrar torbası içindeki beklemiş idrarın veya mikropların böbreklere ulaşması engellenir. Ayrıca idrar yapma sırasında mesane içinde oluşan basıncın da böbreklere baskı yapması bu şekilde engellenir.

Mesaneden idrarı dışarı atan üretra ise kadınlarda 4 cm. uzunluğunda kısa bir tüp yapıdır. Erkeklerde ise ortalama uzunluğu 20 cm.dir çünkü prostatın ve penisin içinden geçerek daha uzun bir yol kat eder.

Böbrekten yola düşmüş taşların dolaylı belirtisi çoktur ama taşı direkt olarak saptamak genelde pek kolay olmaz. Bunu yüzde yüze yakın bir kesinlikle ancak spiral bilgisayarlı tomografi gösterir. Diğer yöntemler bu kadar başarılı değildir. Taş görüldüğünde uygun bir yol belirlenir. Öncelikle tercih taşın kendiliğinden düşmesidir.

Taşların çoğu kendiliğinden düşer. Bunlar genelde 5 mm. veya daha küçüktür. Üreterde takılıp kalan ve 1-2 hafta içinde düşmeyen taşların düşmesi artık giderek zorlaşır. Eğer arada hareket edip biraz daha inmezse, müdahale etmekte yarar vardır. Taş 6 haftada düşmezse, artık mutlaka bir müdahale gerekir çünkü 2 ay süreyle aynı yerde kalan taş üreter duvarına yapışmaya ve hatta bazen gömülmeye başlar. Eğer taş tıkanıklık yapıp böbrek hasarı oluşturmaya başladıysa, müdahale aslında daha da erken yapılır. Bekleme süresinin kısaltılması bazen de şiddetli ağrıya, devamlı kanamaya veya idrar yollarında ciddi bir enfeksiyon oluşmasına bağlıdır.

Taşın tedavisinden sonra, korunma da şarttır. Çünkü beş yıl içinde hastaların %65'inde taş tekrar oluşur. Korunmanın en basit yolu bol sıvı almaktır. Yalnız hastada yüksek tansiyon da varsa, dikkatli olmak gerekir. Sertlik derecesi az olan su en iyi koruyucudur. Süt ve ürünleri ile çay gibi bazı gıdaların kısıtlanmasında yarar vardır.